Momentopname

Natuurlijk gaat er nieuwbouw verrijzen, maar door de sloop van een pand in de Koninginnestraat is er voorlopig even zicht op de Sint-Joriskerk vanuit de Begijnenvest. Een momentopname dus.

Op tijd klaar

De renovatie en de aanleg van de vloerverwarming in de kerk waren zoals beloofd keurig voor Pasen 2017 afgerond. Omdat recent verleden óók verleden is bij dezen wat foto’s van de toestand in de Sint-Joris in de voorafgaande maanden, opdat niet vergeten wordt door wat voor een ‘rommeltijd’  de parochie moest. Sint-Joris stond al die tijd (net als de orgels natuurlijk) stofvrij ingepakt….

Klokken

Op zondag 19 september 1948, de dag dat ook het jubileum van het 350-jarig bestaan van de Broederschap van Onze Lieve Vrouw van het Kasteel werd gevierd, vond in de Sint-Joriskerk de wijding van de nieuwe klokken (de oude waren door de bezetter in beslag genomen) plaats. Die werd verricht door hulpbisschop Zijne Excellentie Monseigneur Van Cauwenbergh.
De grote klok werd toegewijd aan Onze Lieve Vrouw van het Kasteel, ‘als getuigenis van ons aller verering’. De tweede klok werd aangeboden aan Z.E.H. Pastoor A.L. Thijssen bij zijn gouden priesterjubileum en toegewijd aan zijn beschermheilige, de H. Augustinus. De derde klok, ‘tot aandenken van den Hoogwelgeboren heer Rodolf Plissart’, werd toegewijd aan Sint-Joris, beschermheilige van onze parochie. 

Tijdsdocument

“Ten aanzien van de huidige tijdsomstandigheden en om op alle gebeurlijkheden voorbereid te zijn, denk ik dat het nuttig ware dat de kerkbesturen maatregelen namen met het oog op het in veiligheid brengen van de kunstvoorwerpen in de kerk bewaard.” Er zijn zo van die gelegenheden dat een provinciegouverneur iets zinnigs mee heeft te delen. Dit schrijven deed hij 26 Augusti 1914, de dag dat de straatlantaarns niet meer werden aangestoken, de deur uitgaan naar alle kerkbesturen der gemeente ‘begrepen in de versterkte stelling van Antwerpen’. Een dag eerder was Antwerpen gebombardeerd door een zeppelin. Niet veel later zouden er ook Etrich Taubes boven de stad opduiken....

Moderne omgeving

Een moderne foto, die duidelijk maakt hoezeer de omgeving van de Sint-Joriskerk in het recente verleden is veranderd: nog maar aan het eind van de vorige eeuw kende bijvoorbeeld het Theaterplein (vooraan) die enorme luifel niet, en waar zich vroeger het Zuidstation bevond was er geen sprake van het nieuwe justitiepaleis (achtergrond).

Inwijding Sint Lievenscollege

In een van de jaargangen van De Stad Antwerpen die in het archief wordt bewaard een foto van het ‘thans geheel voltooide Sint Lievenscollege’ dat op zondag 16 oktober 1932 werd ingewijd door kardinaal Jozef Van Roeij (1874-1961). Elders in het archief is er een foto (zie onder) die vermoedelijk op deze dag is gemaakt. Centraal daarop staat echter niet Van Roey maar pastoor August Thyssen (1873-1963). Het Sint Lievenscollege is ontworpen door de architecten Jef Huygh (1885-1946) en Flor Van Reeth (1884-1975).

Handtekening na 91 jaar ontdekt

Een interessante vondst in de hogere regionen van de kerk: onze titularis-organist Annelies Focquaert ontdekte er de handtekening van een van haar verre voorgangers, Clement D’Hooghe. Ze zit op een bespijkerd plankje, in de kast achter de rug van de organist, op een deel van de windvoorziening ter hoogte van de tremulant. D’Hooghe dateerde zijn signatuur zelfs: 1925, 2/XV (15 februari 1925). De foto’s werden gemaakt door Annelies Focquaert.

Over Clement D'Hooghe

Clement D’Hooghe (1899-1951) werd op 21 april 1899 geboren in Temse. Op 20-jarige leeftijd ging hij in Antwerpen orgellessen bij Alexander Papen (destijds tweede organist van de kathedraal). Aan het Koninklijk Vlaams Conservatorium haalde hij met grote onderscheiding de diploma’s harmonie (bij August De Boeck, 1920), orgel (bij Arthur De Hovre, 1921) en contrapunt en fuga (bij Lodewijk Mortelmans, 1922-1924). Daarnaast studeerde hij er praktische harmonie (bij directeur Emile Wambach) en piano (bij Emmanuel Durlet). In 1927 bekroonde hij zijn conservatoriumstudies met de Prijs Albert De Vleeshouwer voor compositie. Ook studeerde hij religieuze muziek bij Jules Van Nuffel, orkestratie en compositie bij Paul Gilson (1928-1930) en orgelspel bij Marcel Dupré in Parijs (1930-1931). Van 1924 tot 1926 was Clement D’Hooghe organist in de Sint-Joriskerk. In 1926 was hij dat ook even in de Heilige Geestkerk waarna hij tot aan zijn dood gedurende een kwart eeuw organist in de Sint-Pauluskerk was. Hij overleed in Wilrijk.

Van voor De Groote Oorlog

De zangers-misdienaars van de Sint-Jorisparochie. De foto werd vermoedelijk in 1913 of 1914 gemaakt. De eerste persoon links vooraan is Jos Malomgré (° 1902 - † ?).

Fundamenten oude kerk

Fundamenten van de vroegere Sint-Joriskerk en beenderen van de oude begraafplaats, gevonden bij graafwerkzaamheden in de Maarschalk Gérardstraat 21. De foto’s werden gemaakt op 20 oktober 1975.

Concordaat der broederschappen (1923)

Een interessant vondstje is beslist het boekje Concordaat der Broederschappen van de Veertiendaagsche Berechting, een geschiedkundig overzicht uit 1923. Het concordaat, dat als belangrijkste doelwit had ‘het bevorderen van den eeredienst jegens het Allerheiligste Sakrament des Altaars en hoofdzakelijk, wanneer Hetzelve in Processiën of Berechtingen langs de straten gedragen wordt,’ werd opgericht te Antwerpen op 12 mei 1755, onderbroken tijdens de Franse omwenteling en hernomen op 12 mei 1816. Tot de oprichters behoorde namens de Sint-Joriskerk binnenburgemeester Jonkheer Joannes P. Knyff.
Namens de Sint-Jorisparochie was in 1923, destijds al voor het 37ste jaar, Baron Frédegand Cogels de Hoofdman. De andere leden van het concordaat waren in dat jaar namens Sint-Joris de heren Henri De Meulder (sinds 1888), Jozef Beeckmans (sinds 1904), Georges Lauwers (sinds 1904) en Piet Welters (sinds 1904). Op de, niet gedateerde, foto onderaan is een doortocht van de Schoonberechting in de stad te zien. Het is onbekend wie er op te zien zijn.

Jeugdfoto van pastoor Thyssen ontdekt

Op deze blog kon u al foto’s vinden van August Thyssen, die lang pastoor van de Sint-Joris is geweest, op 50- en 77-jarige leeftijd. Eerder per ongeluk in het archief van de Sint-Antoniuskerk een foto gevonden van Thyssen (1873-1963) op 18-jarige leeftijd. Op dit portret staat hij als acoliet.
De foto werd gemaakt door Charles van Boghout, die in de Kammenstraat (en in een bijhuis in Mechelen) aan Kunstlichtteekening / Photographie Artistique deed. Ze spraken daar ook Duits en Engels, maar kalendertechnisch was men er niet erg sterk: de kunstlichttteekening werd blijkens de informatie achterop getrokken in de maand 1891. Daar bedoelde Van Boghout waarschijnlijk het jaar 1891 mee. Er bevond zich een lichtelijk verbrost papiertje (zie hieronder) bij de fotokaart waarop de mededeling Z.E.H. Aug. Thyssen, onderpastoor St. Antonius, Pastoor St. Joris.

Voor de sacristie

Staatsiefoto ter gelegenheid van de eremis voor pater Louis Vercammen, Redemptorist. Zittend van links naar rechts Vercammen, diaken E.H. Bervoets, subdiaken E.H. Robijns en nomen nescio. De misdienaars zijn van links naar rechts Frans Van Hemel, Paul Lommaert, Raymond Schijvens (de latere koster van de Sint-Joris) en Henri Verhaegen. De opname werd op zondag 10 oktober 1954 gemaakt door de fotodienst van Gazet van Antwerpen, destijds nog gevestigd aan de Nationalestraat 46.

Toen en nu (V)

Deze foto werd getrokken ter hoogte van de vroegere kazerne aan de Begijnenvest, waarin vandaag de dag een school is gevestigd.

Toen en nu (IV)

En nog een. Deze keer een deel van de processie toen die door de Schermersstraat trok. Hieronder de huidige situatie ter plekke.

Toen en nu (III)

Nog een foto van de Eucharistische Kruistocht, zoals die in 1947 door de straten van de parochie trok. Deze werd gemaakt in de Kapucinessenstraat. Hieronder de huidige situatie.

Toen en nu (II)

Een opname van de Eucharistische Kruistocht, zoals die in 1947 door de straten van de parochie trok. De foto werd gemaakt toen de stoet door de Begijnenvest schreed. Onder de huidige situatie.

Toen en nu (I)

Een van de oude foto’s in het Sint-Jorisarchief toont een processie, die vanuit de kerk noordwaarts trekt. Het is niet duidelijk wanneer deze opname werd gemaakt. Er zijn meerdere interessante foto’s bewaard gebleven van religieuze stoeten die vanuit de Sint-Joris vertrokken en door de parochie schreden. Met enige regelmaat zal hier zo’n foto worden geplaatst, met erbij de situatie zoals die nu is. In dit geval: hier zien we de Lange Gasthuisstraat. De torens van de kerk zijn links net niet te zien. De straat rechts is Oudaan.

Een huwelijk in de Sint-Joris

Een huwelijk in de Sint-Joriskerk, gefotografeerd door iemand van de firma Lasters die gevestigd was aan de Mechelsesteenweg 109. Naar de mode te oordelen een opname uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Alleszins gemaakt vóór het Tweede Vaticaans Concilie, vermits de priester de mis nog opdraagt met zijn rug naar het volk.

Eucharistisch Congres

In 1890 vond het Eucharistisch Congres plaats te Antwerpen. In het kerkarchief bewaren we deze foto, die bij die gelegenheid werd gemaakt door A. Persoon, die toentertijd een fotografiezaak uitbaatte op de Meir. Tijdens dit Eucharistisch Congres vond op dezelfde Meir een mis in de openlucht plaats, tijdens dewelke kardinaal Petrus Lambertus Goossens, aartsbisschop van Mechelen, een menigte van 150.000 mensen zegende.

Aartsbisschop op bezoek

Bezoek van aartsbisschop Van Roey aan de Sint-Jorisparochie, rond 1950. Jozef Van Roey (1874-1961) volgde in 1926 Désiré-Joseph Mercier op als aartsbisschop van Mechelen. Hij vervulde de functie gedurende 35 jaar, tot aan zijn dood. Hij werd opgevolgd door Leo Jozef Suenens. Op de foto links van zijne eminentie August Thyssen, die pastoor van de Sint-Jorisparochie werd in hetzelfde jaar dat Van Roey tot aartsbisschop werd gewijd. Thijssen was 37 jaar lang pastoor, tot vlak voor zijn dood in 1963.

In koper gedreven

Reeds snel na de Wapenstilstand van 11 november 1918 ontstond in de Sint-Jorisparochie het plan tot een gedenkteken ter ere van de in de Groote Oorlog gesneuvelde parochianen te komen. Dat werd voor het eerst besproken tijdens de vergadering van de kerkfabriek op 11 mei 1919. In de vergadering van 13 juli van dat jaar werd goedkeuring gehecht aan het ontwerp van bouwmeester M. de Montigny: een bas-reliëf in koper en twee panelen in beeldhouwwerk met koperen platen, te vervaardigen in het bestaande houtwerk. De kosten: frs. 4100. Het gedenkteken werd plechtig ingewijd op zondag 13 februari 1921, om vijf uur ’s namiddags. De dag daarop vond een dienst plaats voor de zielen van de gesneuvelden.
Wij vereeren Uwe namen in eeuwige gedachtenis. We hebben geprobeerd over al die namen zoveel mogelijk informatie te verzamelen. Van de ene vonden we al wat meer dan van de andere. Maar: hun namen blijven ons, in koper gedreven, herinneren aan de offers die velen tussen 1914 en 1918 hebben gebracht.
Petrus Buneghem Het is onduidelijk welke schrijfwijze de juiste is: die op de plaquette of die op zijn zerk, waarop Pieter Bunneghem staat. Bunneghem werd geboren op 29 januari 1884 en stierf op 8 oktober 1914. Hij ligt begraven op het militair erepark op Schoonselhof.

Karel Geudens Charles Philippe Geudens, echtgenoot van Jeanne Van den Bogaert (ze woonden aan de Bervoetsstraat 51), werd geboren op 21 april 1883. Hij was in dienst bij de eenheid 1 Jagers te Voet, en sneuvelde op 23 augustus 1914 te Wierde. Hij ligt begraven op de militaire begraafplaats Rue de Fernelmont in Champion.
Emiel Michel Emiel H.J. Michel werd geboren in Borgerhout op 11 oktober 1882 en stierf op 27 oktober 1914. Hij rust op het militair ereperk op de begraafplaats van Berchem. De tekst op zijn graf luidt: Michel Emile H.J. – soldat 14e Regiment de Ligne – né à Roy le 11 octobre 1882 – Mort pour la Belgique le 27 octobre 1914.

Vincent Hanssens Vincent de Paula Paul Hubert Marie Hanssens werd in Antwerpen geboren op 3 februari 1890 en was tijdens de oorlog sergeant in de 5de Linie-compagnie. Hij stierf op 31 oktober 1914 in Ramskapelle.

Carolus Gevers Charles Marie François Gevers (soldaat 2, kl mil 1904, 10 Linie 3/1 (9 Cie)) was de zoon van Jacobus Franciscus Gevers en Isabella Carolina Francisca Hendrickx, die aan het Vleminckveld woonden. Hij zag het levenslicht te Antwerpen op 28 maart 1884 en stierf op 25 augustus 1914. Hij ligt begraven op de militaire begraafplaats Rue de Fernelmont te Champion.

Karel De Bruin Carolus Jacobus Josephus De Bruyn [sic], zoon van Joseph Joannes Jacobus De Bruyn en Joanna Beyens, werd geboren op 25 december 1883.

Frans Van Rompaeij Franciscus Van Rompaey werd op 4 december 1868 in Antwerpen geboren en stierf te Lombardsijde op 20 oktober 1914.

Ferdinand Van Aelst Ferdinand Van Aelst zag het levenslicht in Sint-Joost-ten-Node op 15 april 1891 en overleed op 6 augustus 1914 te Ougrée. Wordt herdacht op de begraafplaats Gros Hetre aldaar.

Edward Rouchet Edouard Rouchet (soldaat 2, kl mil 1909, eenheid 4 Linie) werd geboren in Antwerpen op 3 februari 1889 en stierf op 24 oktober 1914 te Boitshoeke.

Juliaan Kellens Julien Augustijn Kellens (soldaat 2 kl OV, 5 Genie, BnP/1 P),kwam op 19 januari 1895 ter wereld in Antwerpen, en sneuvelde op 5 februari 1916 in Diksmuide. Zijn graf is te vinden op de militaire begraafplaats aan de Heldenweg te Adinkerke (De Panne).
 
Petrus Dassen Pierre Joseph Guillaume Dassen (korporaal BV 1905, 5 Genie 2/ 2 Cie pionniers) werd op 25 februari 1884 geboren te Rekem (Reckheim). Hij blies de laatste adem uit op 20 maart 1916 te Kaaskerke. Hij wordt herdacht op de militaire begraafplaats van Schoonselhof te Wilrijk, waar op 20 augustus 1921 zijn graf werd voorzien van de tekst Dassen Pieter – korporaal Genie – geboren te Reckheim 28 februari 1884 – gestorven voor België 20 maart 1916.

Robert Cogels Robert Jan Chislain Maria Joseph Cogels werd op 29 mei 1890 te Deurne geboren. Hij was de zoon van Baron Fredegand en van Barones de Gruben, die woonachtig waren in de Justiciestraat [sic]. Hoe hij daar verzeild is geraakt kon niet worden achterhaald, maar zeker is dat Cogels op 10 juli 1917 stierf te Clavadel-Davos in Zwitserland.
Marc De Vos Marc De Vos (3de Als oorlogsvrijwilliger sergeant bij Jagers te Voet) zag het levenslicht te Antwerpen op 9 februari 1886 en sneuvelde op 18 maart 1918 in Kaaskerke. Hij ligt begraven op de militaire begraafplaats Oeren in Alveringem.
Fernand Craen Ferdinand Joseph Alphons Maria Craen werd geboren te Antwerpen op 19 januari 1897 en stierf (gesneuveld op het veld van eer) in Pilkem op 7 juni 1918. Hij ligt begraven te Westvleteren. Hij was de zoon van Alphons Craen (1843-1914) en van Maria Jacobs (1855-1937), die woonden aan de Kapucinessenstraat 21. Broers en zussen: Jean Alphonse Maria Craen (1880-1943), Mariette Craen (1882-1969), Zr. Marie Alphonse Craen (1885-1967), Hubertina Craen (1887-1978), Leon Craen (1890-1968), Paula Alfonsine Maria Craen (1892-1990) en Gaston Craen (1894-1978). Hij is de enige van de mensen op deze plaquettes van wie een foto kon worden achterhaald.
Louis Roef Louis Jean Guillaume Roef kwam op 3 januari 1895 te Antwerpen ter wereld en overleed op 28 september 1918. De tekst op zijn graf op de militaire begraafplaats op Schoonselhof luidt: Roef Lodewijk J.W. - soldaat 22e Linie Regiment - geboren te Antwerpen 3 januari 1895 – gestorven voor België 28 september 1918.

Adriaan Schrijvers Adriaan Schrijvers werd in Antwerpen geboren op 31 december 1896 en sneuvelde op 28 september 1918 te Proven.

Alfons Van Deutekom Alfons (Alphonse François Guillaume) Van Deutekom kwam in Antwerpen ter wereld op 11 november 1883 en stierf te Calais op 25 oktober 1918. Hij wordt herdacht op de stedelijke begraafplaats Nord, Boulevard du 8 Mai in Calais op het Belgisch militair ereperk.